TEORIA INTELIGENCJI WIELORAKIEJ

Celem wprowadzenia tej teorii jest zarysowanie struktury różnych zdolności uczniów. Każdy uczeń postrzega dany problem przez pryzmat swoich dominujących talentów, np. gdy przedstawimy uczniom spot reklamowy i poprosimy o jego ocenę – uczeń uzdolniony matematycznie będzie wychwytywał z niego fragmenty związane z zależnościami logicznymi, uczeń uzdolniony językowo będzie wrażliwy na komunikat słowny, a uczeń uzdolniony plastycznie zwróci uwagę na grafikę. Przedstawiona poniżej teoria inteligencji wielorakiej przybliża różnorodność możliwych zdolności oraz różnice w odbiorze i postrzeganiu świata z nimi związane. Świadomość tych różnic daje możliwość przygotowania zajęć z uwzględnieniem wielorakich zdolności słuchaczy. 

Gardner zaproponował teorię wielorakiej inteligencji, która postuluje istnienie ośmiu odrębnych zdolności:

INTELIGENCJA JĘZYKOWA 

Odpowiada za umiejętność posługiwania się językiem, wzorami, symbolami, płynną mową i dobrym rozumieniem tekstu.

Osoba posiadająca dobrze rozwiniętą inteligencję językową będzie:

  • uczyć się słuchając, pisząc, czytając, dyskutując
  • nadawać znaczenie słowu pisanemu i mówionemu w toku przekonywania, zabawy, przekazywania informacji, tworzenia pojęć
  • naśladować lingwistyczne cechy innych
  • rozwijać własne zastosowania i sposoby rozumienia języka
  • lepiej od innych posługiwać się słowem mówionym i pisanym, uważniej słuchać niż inni

INTELIGENCJA MATEMATYCZNO-LOGICZNA

Polega na sprawnym wykonywaniu obliczeń, a także operacji na abstrakcyjnych symbolach. Wraz ze zdolnościami językowymi składa się na to, co zwykle nosi nazwę inteligencji „akademickiej”, czyli takiej, która pomaga człowiekowi w odniesieniu sukcesu w trakcie formalnej edukacji. 

Osoba posiadająca dobrze rozwiniętą inteligencję matematyczno – logiczną będzie:

  • przejawiała zdolności do rozumienia i operowania abstrakcyjnymi symbolami, opisując znaczenie i funkcję konkretnych pojęć i obiektów
  • posługiwała się we wczesnym stadium rozwoju pojęciami czasu, miejsca, ilości, liczby oraz dostrzegała związki przyczynowo – skutkowe
  • celowała w rozwiązywaniu logicznych łamigłówek i konsekwentnym działaniu
  • dostrzegała wewnętrzną strukturę różnych złożoności
  • wykazywała uzdolnienia matematyczne, polegające na formułowaniu wniosków na podstawie szczątkowych informacji, gromadzenia dowodów, szacowania wielkości, tworzenia modeli, wysuwania hipotez, poszukiwała harmonii i porządku w swoim otoczeniu. 

INTELIGENCJA MUZYCZNA 

To umiejętność wytwarzania i rozumienia treści, których nośnikiem jest dźwięk. Osoba posiadająca inteligencję muzyczną będzie: 

  • rozróżniała układy dźwięków i czerpała przyjemność z eksperymentowania z nimi
  • odczuwała zmiany brzmienia poszczególnych dźwięków i będzie zdolna wyodrębnić grę poszczególnych instrumentów
  • reagowała na zmiany w muzyce zmianą własnego nastroju
  • chętnie improwizowała i muzykowała, stosując różnego rodzaju dźwięki
  • wykazywała zainteresowanie i zdolności do gry na instrumencie
  • posiadała wyczucie rytmu
  • interesowała się muzyką, poszukiwała własnych form i preferencji

INTELIGENCJA KINESTETYCZNA

To zdolność do rozwiązywania problemów związanych z ruchem i postawą ciała. Cechuje tancerzy, choreografów i sportowców, a także w mniejszym stopniu przeciętnych ludzi. 

Wysoce rozwinięta inteligencja kinestetyczna objawia się poprzez:

  •  odbieranie wrażeń poprzez dotyk, ruch, kontakt fizyczny
  •  uczenie się w trakcie działań praktycznych
  • wykazywanie dobrej koordynacji, poczucia czasu, równowagi, zręczności i wdzięku
  • dbałość o rozwój fizyczny, stałe ćwiczenia
  • demonstrowanie kreatywności poprzez ekspresję i ruch fizyczny, pozostawanie w ciągłym ruchu

INTELIGENCJA PRZESTRZENNA

To zdolność ułatwiająca orientację w przestrzeni, a także umożliwiająca wykonywanie operacji umysłowych na materiale wyobrażeniowo-przestrzennym. Dzięki tej zdolności możemy „myśleć obrazami”, a nie tylko słowami i abstrakcyjnymi symbolami.

Osoba posiadająca inteligencję przestrzenną będzie:

  • dobrze sobie radziła z wykonywaniem i kontrolą ruchów własnego ciała w przestrzeni
  • łatwo wyobrażała sobie pożądane sceny
  • przejawiała zdolności do konstruowania, budowania oraz wymyślania obiektów trójwymiarowych
  • znała działanie przełożeń, dźwigni, kół napędowych oraz ich wpływu na inne przedmioty
  • uczyła się poprzez obserwowanie i tworzenie map pamięci
  • przewidywała ruch przedmiotów np. piłki
  • posiadała talent do interpretowania i sporządzania wykresów, map, pomocy wizualnych

INTELIGENCJA INTRAPERSONALNA 

Polega na rozumieniu samego siebie, a zwłaszcza na rozróżnianiu własnych uczuć oraz nastrojów. Umożliwia osiągnięcie wysokiego stopnia samowiedzy i mądrości.

Osoby posiadające dobrze rozwiniętą inteligencję intrapersonalną będą: 

  • świadome swoich myśli, uczuć i emocji, potrafią je wyjaśnić
  • podejmowały próby odpowiedzi na pytania filozoficzne
  • miały dokładny obraz samego siebie
  • żyły zgodnie z własnymi zasadami i przekonaniami
  • doceniały rozwój wewnętrzny
  • posiadały wysoką automotywację
  • czerpały przyjemność z czasu poświęconego na refleksję
  • chętnie czytały czasopisma i dzienniki

INTELIGENCJA INTERPERSONALNA

Jest zdolnością do rozumienia relacji międzyludzkich, a także cudzych uczuć, intencji, stanów psychicznych. 

Inteligencja interpersonalna wyraża się poprzez zdolności do:

  • postrzegania świata z różnych punktów widzenia
  • nawiązywania, kształtowania i utrzymywania zróżnicowanych kontaktów z innymi ludźmi
  • poznawania i rozumienia myśli, uczuć, poglądów i zachowań innych ludzi
  • pracy w zespole i pozytywnego wpływania na jego dynamikę
  • efektywnego komunikowania się werbalnego i pozawerbalnego
  • słuchania, poznawania i reagowania na poglądy innych ludzi, wywierania wpływu na inne osoby

INTELIGENCJA TWÓRCZA

Jest zdolnością pozwalającą osobie na twórcze działania nie tylko o charakterze artystycznym. Jest zbiorem umiejętności i cech wrodzonych myślenia w nowatorski sposób. Inteligencja twórcza wyraża się poprzez: 

  • szybkie i łatwe radzenie sobie z nowymi sytuacjami, często nie dbając o szczegóły
  • częste znajdowanie nietuzinkowych, oryginalnych rozwiązań i pomysłów (w tym innowacji)
  • posługiwanie się intuicją i tworzenie nowych koncepcji (nie zawsze praktycznych)
  • generowanie nowych pojęć lub ich nieoczekiwanych połączeń
  • przedstawianie rzeczy w sposób, aby były jasne dla innych (czasami nawet wbrew logice)